Enkele weken geleden ('t Pallieterke, 18 augustus) vertelde ik u over bloggers en de manier waarop zij vandaag de journalistiek beïnvloeden. Bloggers zijn mensen die op het internet (het zogenaamde "web") een logboek ("weblog" of "blog") bijhouden waarop zij hun persoonlijke opmerkingen neerschrijven zodat de hele wereld er kennis van kan nemen.
Vaak leveren bloggers commentaar op de onmiddellijke actualiteit. Omdat nogal wat bloggers specialisten zijn in bepaalde materies bevatten de blogs soms kritiek op teksten die in de media verschijnen en die door beroepsjournalisten geschreven worden over zaken waarover deze laatsten weinig weten maar de bloggers juist zeer veel. Aldus vervullen bloggers een waardevolle rol als waakhond van de pers. Zij dwingen de pers om zo waarheidsgetrouw als mogelijk te zijn en om hun berichtgeving zonodig te corrigeren.
Ik verbleef de voorbije vijf weken in de VS, toevallig op het ogenblik dat voor iedereen het duidelijk werd dat journalistiek dankzij de blogs nooit meer hetzelfde zal zijn. Journalisten weten zich vandaag op de vingers gekeken. Dat is een zeer positieve zaak, want in een democratie moet elke groep die maatschappelijke macht heeft - en dus óók journalisten - gecontroleerd worden. De blogs zijn daarom een nieuwe (en welgekomen) waakhond van de democratie.
De tijd van de ongecontroleerde mediamacht loopt op zijn eind. Dat bleek midden-september in de VS naar aanleiding van een schandaal dat men naar analogie met het Watergate-schandaal "Rathergate" noemt. De invloedrijke journalist Dan Rather is reeds vele decennia de Amerikaanse equivalent van Siegfried Bracke. Hij pakte op 8 september op de televisiezender CBS uit met officiële nota's die hem, zo zei hij, door een "zeer betrouwbare bron" waren toegespeeld. Uit die documenten bleek dat president George Bush zich begin jaren zeventig tijdens zijn dienstplicht in de Nationale Garde aan zijn verplichtingen had onttrokken. De papieren waarmee Rather zwaaide waren, zo vertelde hij, authentieke overheidsdocumenten uit die periode.
Nauwelijks had Rather de documenten op het scherm getoond of bloggers wisten te melden dat het om vervalsingen ging. Enkele van de bloggers bleken specialisten te zijn in documenten uit de betreffende periode en schreven dat het lettertype dat gebruikt werd op de papieren die Rather toonde, dertig jaar geleden niet op typmachines aanwezig was.
Rather weigerde echter hardnekkig zijn ongelijk te erkennen. Hij beriep zich op zijn jarenlange professionalisme als beroepsjournalist en deed de bloggers af als amateurs die zelf onderzoeksjournalist willen spelen en "loze geruchten" verspreiden. Een collega van Rather sprak denigrerend over "kerels thuis die in hun pijama stukjes schrijven." Deze overmoed kwam hem en de televisiezender CBS duur te staan. Het nieuws van de vervalsingen verspreidde zich over het internet, sijpelde vervolgens ook in de traditionele media door en leidde tot een val van de kijkcijfers van de nieuwsuitzendingen van CBS. Uiteindelijk wist heel Amerika dat het om valse documenten ging en bleef alleen Rather het tegendeel volhouden, tot ook CBS vorige week maandag, 20 september, gedwongen werd te erkennen dat de documenten vals waren en dat de zender zich door een onbetrouwbare bron had laten misleiden.
"Rathergate" heeft in de VS tot een publiek debat geleid over blogging. Algemeen wordt dit nieuwe fenomeen als positief ervaren, ook door de traditionele media zelf. Op 17 september zag ik mijn oude vriend David Brooks, vroeger bij The Wall Street Journal in Brussel, vandaag bij The New York Times, in een debat op de Amerikaanse openbare zender PBS. Hij vindt het nieuwe verschijnsel een zeer positieve evolutie voor de journalistiek. Uiteraard maken professionele journalisten ook fouten, maar de echte (de oprechte en waarheidslievende) journalisten verwelkomen het als iemand hen terecht wijst en met hen in debat treedt, zodat zij de fouten kunnen rechtzetten. Niemand kan immers alles weten en het is geen schande om niet alles te weten. Het zijn de leugenaars en de bedriegers onder het journalistenheir die in de bloggers hetzij een bedreiging zien, hetzij hen als vervelende pottenkijkers beschouwen.
David Brooks hekelde de hubris van Dan Rather. "Sommige bloggers zijn zeer goed op de hoogte en anderen zijn fantasten," zei David, "maar zij zijn het volk en zij wensen hun mening bekend te maken. Het zijn amateurs maar het zijn amateurs in de beste betekenis van het woord. Ze zijn met tienduizenden en ze zorgen ervoor dat wij, professionele journalisten, geen fouten kunnen maken, want zodra we een fout maken worden we daar onmiddellijk op terecht gewezen."
Eén van de meest actieve Vlaamse bloggers is Luc Van Braekel die ik, zoals u reeds weet, graag lees - en niet alleen omdat hij mij soms citeert. Van Braekel bracht vorige week een zeer uitgebreid verslag over Rathergate, waarin hij er fijntjes op wees dat men over dit hele gebeuren dat in Amerika "hot news" is, nagenoeg niets terugvindt in de reguliere Vlaamse pers. Nochtans meldde die eerder wel, op basis van de valse documenten, dat "George Bush bij de Nationale Garde zijn militaire plicht herhaaldelijk heeft verzuimd." (De Morgen, 10 september)
Op lvb.net kan u zich overigens ook verkneukelen in Van Braekels bericht van 10 september waarin hij meesterlijk ontmaskert hoe journalisten van De Standaard Arnold Schwarzenegger als een leugenaar afschilderden op basis van een flagrant foutieve vertaling van diens woorden. Wie het nieuws wil manipuleren, merkt de Vlaamse blogger fijntjes op, moet dat doen op een manier waarbij hij zelf niet door de mand valt. Men kan het bijgevolg niet beter stellen dan een bezoeker van lvb.net: "Bedankt Luc en de anderen. Onzuiverheden moeten uitgezuiverd worden, zéker als ze zich als 'de standaard' presenteren!" Laat duizend blogs bloeien. Zij zijn het beste wat de journalistiek kon overkomen.
23/09/04
