Seks en politiek

Vlaams minister van Welzijn Inge Vervotte werd op 14 januari in een commentaar van De Morgen uitgemaakt voor een truttemie "met een overdosis pudeur en hypocrisie." Vervotte had zich immers als jonge vrouw geërgerd aan de expliciete foto’s in een campagne van Sensoa, het door de overheid gesubsidieerde "Vlaamse service- en expertisecentrum voor seksuele gezondheid." Geen twee maanden later echter schrijft diezelfde De Morgen op 9 maart in een commentaar dat er meer "schroom" moet komen rond seks.

Hoe kan een redactie er twee diametraal tegenovergestelde meningen op nahouden? De eerste commentaar vloeide uit de pen van een man (Koen Vidal), de tweede uit die van een jonge vrouw (Katrijn Serneels). Is dat de verklaring? Het zou inderdaad een goede zaak zijn indien de vrouwelijke helft der mensheid de mannelijke helft opnieuw leert om zijn lusten te bedwingen. Zoals Serneels terecht schrijft: "Trop is te veel" en "niet alleen voor de preutse nonnetjes onder ons: al die krantenartikels over seks, al die boeken voor een beter seksleven, lingeriecampagnes in elk bushokje en de veelbesproken campagne van Sensoa. Het wordt zo banaal, zo plat." En ook: "Van een seksuele cultuur van zelfbeheersing zijn we in een cultuur van prestatie beland" die voor "seksuele onzekerheid bij jongeren zorgt."

Neo-puriteins

Markeert het commentaar van Serneels een nieuwe marsrichting bij De Morgen? Niet noodzakelijk. Misschien vond Yves Desmet op 8 maart, internationale vrouwendag, dat hij het commentaar die dag door een jonge vrouw moest laten schrijven, maar zal zijn krant de rest van het jaar weer volop de draak steken met "puriteinse kwezels." Misschien glipte het commentaar van Serneels door de mazen van het net omdat Yves Desmet het uitgerekend op 8 maart te druk had met het buitengooien van hoofdredacteur Rudy Collier. Hoe dan ook, dit neemt niet weg dat Katrijn Serneels gelijk heeft. Het wordt, in het belang van het geestelijk en lichamelijk welzijn van onze kinderen, dringend tijd om terug te keren naar een cultuur van zelfbeheersing. Dat is een les die men in de Angelsaksische wereld tien jaar geleden al heeft begrepen.

"Een democratie kan de morele decadentie niet lang overleven, want het verlies aan zelfbeheersing is een uitnodiging voor de tirannie," zo schreef de Amerikaanse katholieke neo-conservatieve theoloog Michael Novak eind jaren tachtig reeds, terwijl de Engelse filosoof Roger Scruton in 1995 stelde dat aangezien "de kerken zelfmoord hebben gepleegd" door "hun taak als behoeder der seksuele moraal niet langer uit te oefenen en zich liever bezig te houden met socialistische fantasieën," de bevolking thans van politici verwacht dat zij het morele vacuüm opvullen.

Volgens Scruton hunkert de samenleving naar morele leiding en speelde Tony Blair daar midden jaren 90 meesterlijk op in. Maar ook George Bush had zijn verkiezingsoverwinning in november 2004 aan zijn neo-puritanisme te danken.

Nieuwlichterijen

Welke politieke partij zal in Vlaanderen de morele renaissance leiden? Ik heb de indruk dat van CD&V niet veel verwacht moet worden. Vlaams Belang heeft inmiddels een "verruiming" doorgevoerd die wel bedoeld lijkt om moreel conservatieven af te stoten. En "rechtse" VLD-ers, zoals Jean-Marie Dedecker benadrukken graag dat ze weliswaar "rechts" zijn inzake economische standpunten, maar "progressief" inzake ethische kwesties. Wie de tekenen des tijds daarentegen begrepen lijkt te hebben, is de sluwe vos uit Hasselt.

Eind dit jaar organiseert SP.a een ideologisch congres. De hele ideologische herbronningsoperatie wordt geleid door VUB-socioloog Mark Elchardus. Hij zei reeds in februari 1994 (in een interview dat ik van hem afnam voor Trends) dat "de lagere sociale klassen, de kleinburgers die van de overheid het meest te verwachten hebben, massaal voor rechtse partijen stemmen omdat linkse intellectuelen de kleinburgerlijke moraal belachelijk maken." Volgens Elchardus moest de Socialistische Partij "een eind maken aan het hautaine misprijzen voor de traditionele normen van de gewone man," die, zoals hij zeer terecht opmerkte, niet moet weten van nieuwlichterijen zoals homo-huwelijk, seksuele promiscuïteit, vrije drugs, enz.

Nieuwe breuklijn

Elchardus, die enkele jaren verbonden was aan de befaamde Brown University in de VS, en bijgevolg de Angelsaksische gedachtenstromingen goed kent, is sterk beïnvloed door de Amerikaanse neo-conservatieve socioloog Daniel Bell. Volgens Bell situeert de doorslaggevende politieke breuklijn zich vandaag niet langer op de economische, maar op de culturele as. Vandaar dat mensen die economisch "links" zijn, maar cultureel "rechts," niet langer voor linkse partijen stemmen, maar voor rechts. Daarom dat Elchardus in 1994 reeds bepleitte dat de socialistische partij positief over geloof, waarden en idealen zou spreken in plaats van cynisch.

Dit is een les die sinds november ook door Hillary Clinton in de VS begrepen werd, maar nog niet door de partijkaders van haar Democratische Partij, die de cultureel-linkse Howard Dean tot partijvoorzitter verkozen. Volgens Elchardus ligt het probleem bij de partijkaders: "Alle (traditionele) politieke partijen rekruteren hun kaders uit de cultureel-linkse kringen. Dan zie je een enorme spanning tussen een basis die zich niet langer verdedigd voelt en kaders die zich geconfronteerd voelen met een conservatieve achterban die hen gevangen houdt."

Zowel de Vlaamse christen-democraten, de socialisten als de liberalen, hebben hun cultureel-conservatieve achterban de voorbije jaren massaal aan het Vlaams Belang verloren. Indien Elchardus zijn stempel op de SP.a kan drukken, en de SP.a bijgevolg beseft dat met traditionele waarden meer stemmen te halen zijn dan met babes, kan de partij de verloren kiezers herwinnen. Stevaert zal dan echter eerst de partijkaders en de "bevriende pers" op de lijn van Elchardus moeten krijgen. Het zal interessant zijn om te zien of dat lukt. Op de steun van Katrijn Serneels kan hij ongetwijfeld rekenen.

09/03/05