Goede vrijdag

In de jaren dertig was in Antwerpen het "Katholiek Bureau voor Israël" (KBI) actief. Met de staat Israël, die toen nog niet bestond, had het KBI niets te maken. Het ging om een hulporganisatie voor joodse vluchtelingen uit Nazi-Duitsland. Omdat de Nazi's dreigden dat dit de goede betrekkingen met België zou verstoren, liet kardinaal Van Roey het Bureau sluiten.

Vandaag bestaat er binnen de officiële structuren van de Vlaamse kerk een organisatie die pretendeert de opvolger te zijn van het KBI: de "Katholieke Commissie voor de Betrekkingen met het Jodendom" (KCBJ). In tegenstelling tot het moedige KBI dat een reële vorm van anti-semitisme bestreed, bestrijdt het KCBJ een anti-semitisme dat er geen is, met name de film "The Passion of the Christ" van Mel Gibson. En terwijl het episcopaat destijds de echte bestrijders van het anti-semitisme de mond snoerde, nemen de kerkelijke autoriteiten in Vlaanderen vandaag de aanbevelingen van de bestrijders van het onechte anti-semitisme gretig over.

Gevaarlijk

Verschillende katholieke scholen waren van plan om Gibsons film vrijdag aan de studenten van de hoogste jaren te vertonen. Daartoe werd een speciale versie gemaakt waaruit de meest bloederige scenes zijn weggeknipt. Het KCBJ beweert echter dat Gibsons film een "gevaarlijke" anti-semitische strekking heeft. Het raadde de scholen daarom af om de film te vertonen. De Interdiocesane Dienst voor Katholiek Godsdienstonderricht onderschreef dit negatieve advies om dezelfde reden. Dat deed ook Mieke Van Hecke, de bazin van het Vlaams katholiek onderwijs, die in een brief aan de schooldirecties niet alleen voor Gibsons anti-semitisme waarschuwde, maar ook voor "de overdaad aan geweld en de historische fouten" in de prent.

Ik heb "The Passion" vorig jaar gezien, en ben van plan dat volgende vrijdag opnieuw te doen. Als ik me goed herinner, heb ik na het verlaten van de cinemazaal vorig jaar geen toegenomen drang gevoeld om joden te "haten" of in elkaar te slaan. Integendeel, de film maakte me bewuster van Jezus' joodse achtergrond en vergrootte mijn respect voor de joodse vrouwen die de moed hadden om tot het einde bij Hem te blijven. Misschien ben ik wel immuun voor "gevaarlijk anti-semitisme", maar blijkbaar zijn alle kijkers dat. Nergens waar Gibsons film werd vertoond - en hij was wereldwijd een kassucces - leidde dit tot een toename van anti-joodse haat of aanslagen. Is dat niet bizar voor een film die "gevaarlijk" is? Als Gibson met zijn film werkelijk het anti-semitisme wilde bevorderen, dan is hij verbazend inefficiënt gebleken. Toegegeven, er was vorig jaar in Antwerpen inderdaad een toename van anti-semitische incidenten, waarbij "jongeren" orthodoxe joden neersloegen en zelfs neerstaken, maar - val nu om! - geen van die "jongeren" had "The Passion" gezien. Toch meent Mieke Van Hecke dat de film niet zomaar "op de leerlingen mag worden losgelaten."

In een wip

Wereldwijd stelde men wel vast dat Gibsons film bij sommigen tot een diepere beleving van het christelijk geloof leidde. Mogelijk schuilt daarin het "gevaar" dat onze officiële kerkelijke instanties zien. Mij verbaast het eigenlijk niet dat het hele klerikale machtsapparaat in werking komt wanneer het gaat om een film die jongeren wel eens tot dieper geloof zou kunnen brengen, terwijl datzelfde apparaat stom blijft wanneer Sensoa, het zogenaamde "denkstation over seks en relaties" (het vroegere CGSO), op de katholieke leerlingen wordt "losgelaten" met aanschouwelijke filmpjes over "genotsvol maar toch veilig vrijen" en praktijklessen in "hoe trek ik in een wip een condoom over een kunstpenis." Net zoals het KCBJ een anti-semitisme bestrijdt dat er in werkelijkheid geen is, doet de zogenaamde Interdiocesane Dienst voor Katholiek Godsdienstonderricht al jaren niet meer aan godsdienstonderricht, maar veeleer aan godsdienstondermijning. Woorden betekenen vandaag wel vaker niet langer wat ze werkelijk betekenen. Zo ook een ander woord dat men regelmatig hoort in het debat rond de film van Mel Gibson: sadomasochisme.

Rollebollen

Sadomasochisme is een seksuele perversie. Het is, zegt Van Dale, een "vorm van seksuele lustbeleving waarbij pijn en kwelling een belangrijke rol spelen." Enkele jaren geleden maakte Martin Scorsese "The Last Temptation of Christ." In deze blasfemische prent heeft Christus tijdens zijn doodsstrijd op het kruis, seksuele fantasieën met Maria Magdalena. Iemand die terwijl hij zijn laatste adem uitblaast, aan seks begint te denken? Het schijnt dat het kan en dat het één van de redenen is waarom "wurgseks" tegenwoordig "in" is, maar het is mijn wereld niet en veel kan ik er u dus ook niet over vertellen. In elk geval was Scorsese's film duidelijk een film met sadomasochistische ondertoon, hoewel geen enkele filmcriticus hem daarop aangepakt heeft.

Gibsons film, die inderdaad te maken heeft met pijn en kwelling, maar niets met seksuele fantasieën - geen rollebollen met Maria Magdalena - wordt door critici echter verweten "bol te staan van sadomasochisme." Dat moet ik dan gemist hebben, tenzij er met de seksuele beleving van filmcritici zoals Steven De Foer ("Sadomasochisme onder het mom van devotie") meer dan één steekje los zit.

Dat The Passion een bloederig spektakel is, zal ik niet tegenspreken. Voor kleine kinderen is dit niet geschikt en ouders die niet wensen dat hun pubers de film te zien krijgen verdienen respect, behalve indien ze diezelfde pubers wel naar cultfilms zoals "Kill Bill" laten kijken, waarvan ik ergens las dat hij even gewelddadig is als The Passion. Tiens, ik ken toevallig een katholiek jezuiëteninternaat waar de leerlingen vorig jaar naar Kill Bill gingen kijken. De interdiocesane dienst heeft daar toen niets op gezegd. Maar dat was dan ook geen film waar de scholier van de hoogste graad riskeerde om geloviger buiten te komen dan hij er binnenging.

16/03/05